Walter Gropius | Biografie, werk, design meubels van de Bauhaus oprichter, architect en ontwerper

De Duitse architect Walter Gropius is vooral bekend als directeur van het Bauhaus tussen 1919 en 1928. Hij ontwierp ook enkele meubels.

Biografie en carrière van Walter Gropius

Walter Gropius werd geboren in Berlijn op 18 mei 1883 in een welgestelde familie met meerdere architecten.

Hij studeerde architectuur tussen 1903 en 1905 aan de Technische Universiteit van München en daarna aan die van Berlijn tot 1907.

Tussen 1908 en 1910 werkte Gropius als assistent voor de architect Peter Behrens.

In 1910 opende hij zijn eigen architectenbureau en sloot hij zich aan bij de Deutscher Werkbund, de Duitse vereniging van bouwprofessionals, die een uitgesproken moderne richting nastreefde.

Tussen 1914 en 1918 diende hij als communicatieluitenant in het Duitse leger.

In 1919 werd hij benoemd tot hoogleraar aan de Academie voor Schone Kunsten van Weimar en stelde hij voor om deze te fuseren met de hogeschool voor decoratieve kunsten. Hij werd directeur van de nieuw opgerichte school, die hij Bauhaus noemde, “Huis van de Bouw”.

In een manifest dat hij voor de gelegenheid schreef en in zijn praktijk als directeur en organisator van de Bauhaus-school, introduceerde hij originele ideeën:

• kunst, ambacht en industrie samenbrengen
• creativiteit inzetten voor massaproductie
• nieuwe materialen gebruiken en nieuwe technieken ontwikkelen

Onder de eerste docenten van het Bauhaus bevonden zich de schilders Lyonel Feininger, Oskar Schlemmer, Lothar Schreyer, Johannes Itten, de beeldhouwer Gerhard Marcks, later aangevuld met Paul Klee, Wassily Kandinsky, László Moholy-Nagy.

Onder de studenten bevond zich de jonge Marcel Breuer, die er na zijn opleiding zelf les ging geven. Het Bauhaus van Gropius stond ook open voor vrouwen, hoewel zij beperkt bleven tot de textielwerkplaats.

In 1923 vond een grote tentoonstelling plaats met Bauhaus-werken en namen toekomstige architectuurgiganten deel: Mies van der Rohe, Le Corbusier, Mart Stam, Frank Lloyd Wright.

In 1925 won extreemrechts de regionale verkiezingen en verminderde drastisch het budget van de school, wat leidde tot een gedwongen verhuizing.

Het Bauhaus werd in 1925 heropgericht in Dessau, waar Walter Gropius het nieuwe schoolgebouw ontwierp. Het onderwijs werd geherstructureerd en het Bauhaus werd ook een bedrijf dat zijn ontwerpen op de markt bracht.

In 1928 nam Walter Gropius ontslag als directeur van het Bauhaus en droeg hij de leiding over aan Hannes Meyer. Hij verhuisde zijn architectenbureau naar Berlijn.

Door de opkomst van het nazisme, waar hij niet afwijzend tegenover stond, zag Gropius zijn kansen slinken en vertrok hij in 1937 naar de Verenigde Staten. Hij kreeg snel een positie aan de designschool van Harvard in Boston en werd daar in 1938 directeur. Hij nam Marcel Breuer mee.

Hij opende opnieuw een architectenbureau en richtte in 1946 een nieuw bureau op met jonge Amerikaanse collega’s.

Hij bleef voornamelijk als architect werken en ontwierp onder andere de spectaculaire PanAm-wolkenkrabber.

Hij overleed op 5 juli 1969 in Boston.

Werk en designmeubels van Walter Gropius

De D51-fauteuil

De D51-fauteuil, ontworpen in 1922, werd pas in 1972 industrieel geproduceerd na de ontdekking van een partij stoelen in de Fagus-fabriek, ontworpen door de architect-designer.

De F51-Sofa

De F51-sofa, aanwezig in Gropius’ appartement in het Bauhaus, introduceerde een ontwerp dat het Duitse design van de jaren 1920 en het moderne design beïnvloedde: de vrije overhangstructuur (cantilever).

De W199-fauteuil

Gecreëerd in 1951 en uitgegeven door Thonet tijdens de Amerikaanse periode van Walter Gropius, bestaat deze fauteuil uit gebogen multiplex van berkenhout of eikenhout. Hij maakt gebruik van de destijds nog vrij nieuwe techniek van gebogen multiplex, die dierbaar was aan Charles Eames.

De architectuur van Walter Gropius

Zoals we hebben gezien, opende Walter Gropius in 1910 zijn architectenbureau. Zijn architectuurcarrière liep door tot in de jaren 1960.

Fagus-fabriek in Alfeld

Zijn eerste persoonlijke werk, in samenwerking met zijn collega Alfred Meyer, is de Fagus-fabriek, gebouwd in Alfeld.

Dit rechthoekige gebouw rust op dragende muren, waardoor de architect een volledig glazen gevel kon creëren, ondersteund door een metalen structuur. Dit principe van de gordijngevel werd kenmerkend voor de modernistische stroming en maakte deel uit van de regels die werden gedefinieerd door Le Corbusier.

Bauhaus-kunstschool in Dessau

Toen het Bauhaus naar Dessau verhuisde, wees de stad een groot onbebouwd terrein toe. Gropius bouwde daar de campus van de school, met administratieve en educatieve ruimtes (de beroemde gespecialiseerde werkplaatsen: metaal, hout, weven…).

Het Bauhaus van Dessau is een complex van kubusvormige, sobere en moderne gebouwen, waarin beton en glazen gevels worden gecombineerd.

Törten-wijk in Dessau

De Törten-wijk is een complex van woongebouwen, met meer dan 300 woningen, in 1926 besteld door de stad Dessau.

Gropius paste hier zijn ideeën toe over gestandaardiseerd en rationeel ontwerp.

Siemensstadt-complex in Berlijn

Na zijn vertrek als directeur van het Bauhaus bouwde Gropius woongebouwen in verschillende grote Duitse steden, waaronder in de wijk Siemensstadt in Berlijn (Spandau).

Het gebouw wordt gekenmerkt door zijn brede witte gevel, doorboord met rechthoekige ramen van verschillende afmetingen.

Pan Am-wolkenkrabber in New York

Na zijn emigratie naar de Verenigde Staten in 1937, na een vergeefse poging om met de nazi’s samen te werken, richtte Walter Gropius daar een nieuw architectenbureau op, dat hij in 1946 omvormde tot een collectief van modernistische architecten door zich te associëren met Amerikanen: The Architects Collaborative.

Hij begon wolkenkrabbers te ontwerpen, waarvan de beroemdste het 59 verdiepingen tellende gebouw is, gebouwd in 1958 voor de destijds toonaangevende luchtvaartmaatschappij, Pan Am, in New York, in de wijk Manhattan.

Thomas-glasfabriek in Amberg

Het Amerikaanse bureau van Gropius realiseerde ook projecten in Duitsland, zoals het gebouw van de Thomas-glasfabriek, gebouwd in 1967 in Amberg, Beieren: een “betonnen kathedraal“, zoals de architect het noemde.