Marcel Breuer | Biografie, werk, meubelontwerp en architectuur van een Duits Bauhaus-genie

De stoelen, fauteuils, tafels en andere meubels die in de jaren 1920 en 1930 werden ontworpen door de jonge en briljante designer van het Bauhaus, Marcel Breuer, brachten hem internationale roem en werden al snel iconen van het design, waarbij ze hele generaties designers inspireerden.

Biografie en carrière van Marcel Breuer

Marcel Breuer werd geboren op 21 mei 1902 in Pécs, Hongarije.

Op 18-jarige leeftijd schreef hij zich kort in aan de Academie voor Schone Kunsten in Wenen voordat hij in 1920 naar het Bauhaus in Weimar, Duitsland, ging, waar oprichter Walter Gropius hem onder zijn hoede nam. Breuer was toen een van de jongste studenten van deze avant-gardistische instelling.

Na zijn opleiding en een jaar bij een architectenbureau in Parijs, werd Breuer docent aan het Bauhaus en verantwoordelijk voor de houtwerkplaats.

Toen het Bauhaus in 1925 verhuisde van Weimar naar Dessau, volgde Breuer en sloot zich aan bij andere getalenteerde kunstenaars/docenten van deze revolutionaire school, zoals Josef Albers, Wassily Kandinsky, Paul Klee en Ludwig Mies van der Rohe. Zijn werken uit die tijd tonen een sterke invloed van de ideeën en creaties van de De Stijl-beweging.

In 1926 of 1927 richtte Marcel Breuer samen met Kálmán Lengyel Standard Möbel op in Berlijn, een meubelbedrijf dat de twintig modellen van buismeubelen in staal of aluminium, ontworpen door Breuer, verkocht. Maar het bedrijf slaagde er niet in en in 1929 verkocht manager Anton Lorenz het bedrijf en de catalogus aan de Duitse meubelgigant Thonet.

In 1927 gaf Walter Gropius Marcel Breuer de opdracht om het interieur van een gebouw in te richten voor de grote tentoonstelling in Stuttgart van het Deutscher Werkbund (de vereniging van Duitse bouwprofessionals, architecten, ontwerpers en ambachtslieden).

In 1933 werd het Bauhaus, dat eind 1932 naar Berlijn was verhuisd, door de nazi’s gedwongen zijn deuren te sluiten.

Tussen 1935 en 1937 verhuisde de joodse Marcel Breuer naar Londen, waar hij de designafdeling leidde van het innovatieve bedrijf Isokon van Jack Pritchard. Hier experimenteerde hij met de productie van multiplex meubels, een nieuw materiaal, in navolging van de architect Alvar Aalto, en ontwierp hij onder andere een ligstoel.

Toen in 1937 Walter Gropius werd benoemd tot hoofd van de Harvard Design School, nam hij Marcel Breuer mee; Breuer gaf les aan de Harvard School of Architecture in Cambridge, Massachusetts, en zette zijn carrière voort in de Verenigde Staten.

In 1941 verbrak Breuer zijn vriendschap met mentor Gropius en verhuisde hij naar New York, waar hij een studio voor design en architectuur opende. Hij richtte zich de eerste jaren vooral op particuliere woningen. In 1955 kreeg hij echter zijn eerste grote opdracht, het ontwerp van het hoofdkantoor van UNESCO in Parijs, en in 1966 realiseerde hij het Whitney Museum, gewijd aan Amerikaanse kunst.

Marcel Breuer overleed in 1981 in zijn appartement in Manhattan, New York, waarmee een indrukwekkende biografie werd afgesloten.

Werk en designmeubels van Marcel Breuer

De meeste meubels ontworpen door Marcel Breuer dateren uit zijn Bauhaus-jaren, tussen 1920 en 1933.

Vandaag worden ze geproduceerd door verschillende grote merken, waaronder Thonet (catalogus van Standard Möbel) en Knoll.

De fauteuil B3 Wassily Chair

Marcel Breuer ontwierp deze fauteuil geïnspireerd door de structuur van een fiets: als een persoon op een fiets kan zitten en ermee kan rijden, dan kan men ook een stoel maken van metalen buizen om op te zitten.

De complexe structuur toont aan dat de jonge designer nog in het begin van zijn onderzoek zat. Later ontwikkelde hij eenvoudigere, helderdere structuren die esthetischer, makkelijker te vervaardigen en minder materiaal-intensief waren.

Zijn vriend, schilder Wassily Kandinsky, was een grote liefhebber van deze stoel, waardoor Marcel Breuer een exemplaar voor hem maakte. Daarom werd de heruitgave van deze stoel in 1960 “Wassily Chair” genoemd, hoewel hij oorspronkelijk niet speciaal voor Kandinsky was ontworpen.

De B3 “Wassily” fauteuil van Marcel Breuer is een icoon van het design geworden.

De stoel S32 / B32 / Cesca Chair

De beroemde Cesca Chair is een model van een freischwingerstoel (cantileverstoel). Staal blijkt sterk en tegelijkertijd flexibel genoeg om het gewicht van een lichaam te dragen zonder te buigen.

Door een merkwaardige combinatie van traditioneel vakmanschap en nieuwe materialen en productieprocessen, zijn de zitting en rugleuning gevlochten, zoals bij veel meubels van het Bauhaus.

De naam Cesca komt van de voornaam van de dochter van Breuer, Cesca Breuer.

De ligstoel van multiplex Sun Lounge Chair

Fijnheid, elegantie en lichtheid kenmerken deze ligstoel van multiplex, die destijds zeer innovatief was.

De ligstoel op wielen F41 Lounge Chair

Hij heeft vier wielen en een reservewiel voor het geval dat! Dit is een stoel waarmee je zonder zorgen op vakantie kunt gaan. Lekker ontspannen, zelfs in de file.

De fauteuil S35 / B35

Deze fauteuil B35 werd ontworpen na de sluiting van het Bauhaus, in een periode waarin Breuer zich afvroeg wat hij met zijn leven moest doen en hoe hij zijn carrière kon voortzetten ondanks de opkomst van de nazi’s.

De tafel B9

Deze tafel of soortgelijke modellen zijn in twee versies te vinden, waarbij de buis de vloer raakt op de korte of de lange zijde.

De tafel B10

Met deze tafel B10 wijzigt Breuer enigszins zijn gebruikelijke structuur. Stel je het werk in de werkplaats voor: als deze tafel bijvoorbeeld 1 meter hoog en 1 meter breed is, moet je een buis van 3 x 4 = 12 meter lang met exacte hoeken buigen… Het resultaat lijkt eenvoudig, maar de productie moet een uitdaging zijn geweest.

De tafel B27

De prototypes van deze tafel waren van hout, terwijl de moderne versies (heruitgaven) eerder van glas zijn.

De bijzettafel B117

Ja hoor, de lade blijft als bij toverslag op zijn plaats, enkel bevestigd aan de achterkant op vier punten van de stalen buis.

De nesttafel van multiplex

Deze nesttafel van multiplex werd in Londen ontworpen voor Isokon.

Op ingenieuze wijze bestaat hij slechts uit een gebogen multiplexplaat, een techniek die kort daarvoor was ontwikkeld door Alvar Aalto en later werd overgenomen door de beroemde Amerikaanse ontwerper Charles Eames.

Het bureau S285

Ontwikkeld voor Thonet, bestaat dit bureau in verschillende versies, met de ladekast naar binnen of naar buiten gericht en soms verdubbeld, zowel links als rechts.

Eén enkele stalen buis vormt de volledige structuur!

Marcel Breuer als architect

Zoals eerder vermeld, ontwikkelde Marcel Breuer al op jonge leeftijd een interesse voor de architectuur, die hij vooral na zijn ballingschap in de Verenigde Staten in 1937 in praktijk bracht. Na enkele jaren samenwerking met Walter Gropius ging Breuer zijn eigen weg en richtte hij zijn eigen bureau op, eerst in Cambridge en later in New York.

Het Geller House I

Een van de eerste opvallende architecturale creaties van Marcel Breuer in de Verenigde Staten was de Geller House, het huis van de familie Geller, gebouwd in Long Island in 1945.

Dit modernistische huis brengt verschillende principes samen die Breuer vaak zou hergebruiken:

• een dak met twee hellingen die in het midden samenkomen… het exacte tegenovergestelde van een traditioneel huis
• een scheiding tussen twee delen: een openbaar deel en een privégedeelte met onder andere de slaapkamers

Dit huis werd in 2022 gesloopt door de eigenaar om plaats te maken voor een… tennisbaan. Amerikanen respecteren werkelijk niets.

Het Lauck House in Princeton

Marcel Breuer had een verkleind model van een prototypehuis tentoongesteld in de tuin van het Museum of Modern Art (MoMA) in New York.

In 1950 kreeg hij de kans om het te bouwen in Princeton. Minder mineraal dan de Geller House, is de Lauck House bekleed met een oranje houten gevel die het perfect laat opgaan in zijn beboste omgeving, ondanks zijn resoluut geometrische vormen.

UNESCO-huis

Het bekendste gebouw van Marcel Breuer is ongetwijfeld het hoofdkantoor van UNESCO, dat hij in 1953 in Parijs bouwde.

De Organisatie van de Verenigde Naties voor Onderwijs, Wetenschap en Cultuur had behoefte aan een zeer grote kantoorruimte.

Om aan deze behoefte te voldoen, ontwierp Breuer een structuur in de vorm van een ster met drie armen, die zich dus in alle richtingen opent. De drie gevels zijn voorzien van honderden ramen.

Wintersportstation van Flaine

Gebouwd vanaf 1963 in Flaine in Haute-Savoie, vereiste het wintersportstation van Marcel Breuer de aanleg van een kabelbaan om de betonelementen naar de locatie te vervoeren.

Op spectaculaire wijze hangt het rechthoekige gebouw deels boven de afgrond. Als verre verwant van het Bauhaus in Dessau, gebouwd door Gropius, wordt het gebouw van Breuer ook wel het Bauhaus van Flaine genoemd.

945 Madison Avenue, Whitney Museum

Tussen 1964 en 1966 werd aan Madison Avenue in New York het gebouw opgetrokken dat Marcel Breuer ontwierp om het Whitney Museum of American Art te huisvesten.

Het betreft een grote kubus, bekleed met graniet en deels uitgehouwen, zodat twee verdiepingen uitkragen boven de straat. Breuer paste hier een cantilever-constructie toe, een techniek die hij al in de jaren 1920 had gebruikt voor zijn stoelen.

Het Whitney Museum werd later overgenomen door een ander museum, het Metropolitan Museum. Vandaar zijn bijnaam: Met Breuer.